مناجات شعبانیه؛ تابلوی تمام نمای عرفان شیعی
37 بازدید
موضوع: الهیات و معارف اسلامی
مصاحبه کننده : روز نانه قدس
محل مصاحبه : قم
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : پایگاه اطلاع رسانی استاد سید علی طباطبایی( اندیشه وحکمت ) - روز نانه قدس شماره: 7287 تاریخ :سه شنبه 21 خرداد 1392 صفحه 6
تاریخ نشر : Jun 11 2013 12:00AM
تعداد شرکت کننده : 0

مناجات شعبانیه؛ تابلوی تمام نمای عرفان شیعی

ماه شعبان یکی از ماه‌هایی است که برای آن اعمال و اوراد فراوان ذکر شده که هر یک می‌تواند ابواب رحمت را به روی بندگان بگشاید. یکی از این اعمال که نه تنها در این ماه بلکه در تمامی اوقاتی که آدمی حضور قلب دارد بر آن تاکید می‌شود، ...

* عاشقانه های علی(ع)
از جمله ادعیه و مناجات های دارای مضامین عالی و مفاهیم بلند مناجات شعبانیه است، این راز و نیاز دلباختگان با جمال احدی است که رضی الدین علی ابن طاووس مشهور به سیدابن طاووس در کتاب اقبال آن را از حسین ابن خالویه که از پیروان مکتب اهل بیت (ع) و مورد اعتماد روسای مذهب تشیع است، نقل می‌کند. این مناجات که نوای پرمحتوای آن شورآفرین و نجات بخش از زندان دنیا است از اهل بیت (ع) روایت شده و سند آن منتسب به امیرالمومنین(ع) است و از جمله مناجات های مخصوصی است که مورد تاکید همه ائمه (ع) بوده و آن را زمزمه می‌کردند.
امام راحل نیز آن را از جمله ادعیه و مناجات هایی می‌دانند که همه ائمه (ع) به آن اهتمام داشته اند؛ در واقع صحیح ترین سند و عالی ترین مدرک صادر شده از سوی خاندان رسالت است که آهنگ موزون آن فطرت های خفته را بیدار می‌کند و مضامین این مناجات تا جایی عالی است که انسان های دارای اندک شم حدیث شناسی یقین دارند که بیان آن از زبان غیر معصوم محال است.

* از محبت تا معرفت الهی
جایگاه این مناجات در اطوار وجودی انسان است، باید توجه داشت که این اطوار وجودی و کیفیت ارتباط انسان با خدای سبحان در سه مرحله قابل بررسی است: احساس فقر و مقام دعا؛ محبت و مقام ندا؛ محبوب حق شدن و مقام مناجات.
انسان وقتی به خویش می‌نگرد و خود را ذاتا محتاج و ضعیف می‌بیند، درصدد استغنای خود برمی آید و هنگامی که به اطراف خویش می‌نگرد همه موجودات عالم امکان را مثل خود فقیر در ذات می‌بیند، آنگاه که فهمید تنها مبدا غنای گدایان آن غنی علی الاطلاق و مبداء فیض هستی است، آن فیاض حقیقی و خدای متعال است، برای رفع نیاز خود به دنبال آن مبداء هستی می‌رود. این مرحله درک فقر و جبران آن و تامین گدایی را دعا می‌نامند، اصلی ترین شرط این مرحله و رفیع ترین وصف این مقام توحید است یعنی انسان در مقام دعا موحد باشد. در این مرحله انسان هنوز به آنجا نرسیده است که خدا را برای خود بخواهد.
بعد از این مرحله، انسان در مسیر تکامل و اعتلای وجودی خویش به خود می‌آید و می‌اندیشد که آن مبداء هستی بخش که این همه با من مهربان است و نقص ها و کمبودهایم را جبران می‌کند و نیز هر گاه به سوی او دست حاجت می‌برم و دعا می‌کنم، جوابم می‌دهد، کیست؟
هنگامی که این تحول در انسان به وجود آمد به دنبال شناخت و معرفت ربوبی می‌رود؛ وقتی معرفت به حق تعالی برای انسان حاصل شد نور محبت الهی در قلب انسان می‌تابد، زیرا محبت ثمره معرفت است، تا معرفت حاصل نشود محبت ایجاد نمی شود لذا وقتی معرفت الهی در جان انسان آمد محبت نیز قطعا خواهد آمد.
آنگاه که انسان در پرتو معرفت ربوبی محبت کسب کرد و محب حق تعالی شد خدای سبحان محبوب او می‌شود. در این مرحله عالی ترین لذت و خوشی انسان انس با محبوب بی همتا است و چون انس ذکر می‌آورد از این رو انسان می‌خواهد همواره او را صدا بزند که این همان مرحله ذکر و ندا است و آرام بخش و بهشت آفرین دل های کوی الهی است. در این مرحله اگرچه مقام دعا برای انسان محفوظ است ولی بیش از هر چیز از ندا و خدا خدا کردن لذت می‌برد.
آن انسان های سعادتمندی که لذت و حلاوت این محبت را چشیدند، هرگز آن را رها نکردند و چون برای انسان در تعالی و تکامل روحی حد یقف نیست، وقتی ارتقای وجودی پیدا کرد و در پرتوی علم و عمل صالح سعه وجودی برای او حاصل شد از مرحله محب بودن به وادی محبوب شدن نایل می‌شود در این مرحله است که انسان محبوب خدا می‌شود.
در این مرحله انسان به جایی می‌رسد که هم او با خدا حرف می‌زند و هم خدا با او سخن می‌گوید، این همان مقام مناجات است که انسان با خدای سبحان مناجات می‌کند، مناجات نجوای دوطرفه است. این مراحل و اطوار سه گانه در مناجات نورانی شعبانیه که کانون عرفان و معرفت است در بهترین حالت تجلی یافته است.
در واقع مناجات شعبانیه مربوط به عالی ترین اطوار وجودی انسان است و ما مناجاتی نداریم که همچون آن بتواند مقام عرفانی انسان را تا این حد بالا ببرد و تنها به مقام معصوم محدود نشود، بلکه این امکان را برای انسان‌های غیرمعصوم نیز فراهم کند.

*امام خمینی(ره) هم عاشق این مناجات بود
باید توجه داشت که بدون مقدمات و طهارت و پاکی جان و با این غوغای دنیا و طبیعت انسان نه این مناجات را می‌فهمد و نه لذت آن را احساس می‌کند، از این رو این مناجات یقینا مقدماتی دارد.
وقتی انسان با تدارک این مقدمات به مرحله این مناجات رسید در واقع به عالی ترین تابلوی عرفان شیعی دست یافته است. چراکه اهل معرفت در طول تاریخ هر چه از عرفان و مناجات گفته‌اند شرح و تفسیر مناجات شعبانیه بوده است، آنچنان که امام خمینی (ره) نیز به این مناجات عشق می‌ورزیدند و اگر در کلمات ایشان تامل کنیم شیدایی خاصی را نسبت به آن درمی یابیم

آدرس اینترنتی